DOLAR 18,4966 0.09%
EURO 17,7412 -0.05%
ALTIN 969,760,72
BITCOIN 3530930,62%
İstanbul
23°

AÇIK

02:00

YATSI'YA KALAN SÜRE

1800’lü yılların başında çiçek aşısını başka ülkelere taşımak için kullanılan tartışmalı formül: The Balmis Expedition…
  • Ata Gazete
  • Bilim ve Teknoloji
  • 1800’lü yılların başında çiçek aşısını başka ülkelere taşımak için kullanılan tartışmalı formül: The Balmis Expedition…

1800’lü yılların başında çiçek aşısını başka ülkelere taşımak için kullanılan tartışmalı formül: The Balmis Expedition…

ABONE OL
06.08.2022 00:42
1800’lü yılların başında çiçek aşısını başka ülkelere taşımak için kullanılan tartışmalı formül: The Balmis Expedition…
0

BEĞENDİM

ABONE OL

1700’lerde çiçek hastalığı, bilhassa enfeksiyonun kolay yayıldığı kalabalık kentlerde çok yaygındı. Tedavisi yoktu. O sırada bununla başa çıkmak için geliştirilen tek formül, hafif bir enfeksiyon gelişmesini ve akabinde hastanın bağışıklık geliştirmesini ummaktı. Bu emelle variolasyon olarak bilinen küçük bir doz çiçek hastalığı irini, kasıtlı olarak insanlara bulaştırılıyordu.

Sonra Edward Jenner, sütçü kızların sığır çiçeği hastalığından bulaşan enfeksiyon nedeniyle çiçek hastalığına karşı bağışık olduğu söylentilerini duydu ve hastalarından biri bu hastalıkla geldiğinde bir test yaptı. Bir sütçü kız olan Sarah Nelmes, Jenner’ın kimi çocuklara kasıtlı olarak bulaştırmak için kullanabileceği faal bir sığır çiçeği enfeksiyonu ile ona geldi. O da 8 yaşındaki oğluna çiçek hastalığı bulaştırmadan evvel sığır çiçeği bulaştırdı; söylentilerin gerçek olduğunu kanıtladı.

Günümüzde muhtemelen tüm etik şuraları tarafından reddedilecek olan birkaç denemenin sonrasında dünyanın birinci aşısı ortaya çıktı.

COVID-19 salgınında karşılaştığımız zorluklarla karşı karşıya kaldılar, dünyanın birden fazla hastalıkla uğraş ediyor ve aşılara muhtaçlık duyuyordu. Fakat aşıların taşınması için global bir işbirliğinin gerçekleşmesi bir asırdan fazla vakit alacaktı. Bu yüzden kimi ülkeler kendi tahlillerini üretmeye çalıştı. Böylelikle tarihteki birinci memleketler arası sıhhat programı haline gelen ve öteki ülkelere aşı sağlamaya yönelik bir teşebbüs ortaya çıktı: The Balmis Expedition.

The Balmis Expedition: Yetimlerle aşı taşıma programı

Wikipedia

1803’te İspanya Hükümdarı IV. Charles, Amerika’daki uzak İspanyol kolonilerine, kolonilerin kendi aşı programlarına başlamaları için gerekli bilgi ve kaynaklarla birlikte fiyatsız aşılar göndermeye karar verdi. Çiçek hastalığından şahsî olarak etkilenmiş ve birkaç aile üyesini hastalıktan kaybetmişti.

Sorun, sığır çiçeği iltihabının yalnızca birkaç gün canlı kalabilmesiydi. Amerika’ya vardıklarında, örnekler işe yaramaz olacaktı. Grup, yol boyunca enfeksiyonlarını koruyarak inekleri kolonilere taşımayı önerdi, lakin bu, hayvanları taşımanın zorluğu nedeniyle reddedildi. Daha sonra, hastalığı taşımanın etik açıdan çok daha sıkıntılı olsa da daha tesirli bir yolunu buldular: Hastalık, yetimlerle taşınacaktı.

O vakitler dünyada çok sayıda yetim çocuk bulmak mümkündü; yani “kaynak” bulmak bir sorun oluşturmuyordu. Gemi, yaşları 3-9 ortasında olan 22 yetim çocuğu aldı ve iki çocuğu enfekte ederek enfeksiyonu canlı tuttu. Akabinde püstüllerindeki irini kullanarak iki çocuğa daha bulaştırdı. Gidecekleri yere vardıklarında, lokal ailelere çocuklarına hastalığı bulaştırmaları, hastalığı canlı tutmaları ve insanları çok daha ölümcül çiçek hastalığına karşı aşılamaya hazır olmaları için para ödediler.

Keşfin etik olarak önemli bir biçimde sorgulanabileceği kesin olmasına karşın, hastalığı yetimlerde saklamak ve sonra onları hastayken harika derecede dalgalı bir seyahate gönderme metodu muhtemelen sayısız hayat kurtardı.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP